Er is precies één vulkaan ter wereld waar je zomaar naar binnen kunt lopen, of eigenlijk: naar binnen kunt zakken. Op IJsland ligt de Þríhnúkagígur, een uitgedoofde vulkaan met een lege magmakamer zo groot dat er drie basketbalvelden in passen. Waar magma bij vrijwel elke andere vulkaan afkoelt en de krater van binnenuit dichtmetselt, liep hier het gesmolten gesteente na de laatste uitbarsting gewoon weer terug de aarde in. Het resultaat is een lege, kleurrijke grot die je met een open liftje kunt bezoeken.
Waar ligt deze unieke vulkaan
De Þríhnúkagígur ligt in het Bláfjöll-gebergte, zo'n dertig minuten rijden ten zuidoosten van Reykjavik. De naam betekent ongeveer "krater met drie toppen" en verwijst naar de opvallende bergformatie erboven. De vulkaan is voor het laatst actief geweest zo'n 4.000 jaar geleden, en pas in 1974 ontdekte de IJslandse grotonderzoeker Árni B. Stefánsson dat er onder de kraterrand een volledig lege magmakamer schuilt. Het duurde daarna nog decennia voordat er een manier bedacht was om bezoekers veilig naar beneden te krijgen.
Wie liever op eigen houtje reist door dit soort ruige natuur, herkent het gevoel misschien van de Azoren, waar vulkanische landschappen en verlaten kustlijnen elkaar afwisselen zonder dat je een toeristenmassa tegenkomt.
Zo werkt de afdaling
Voordat je ook maar bij de krater bent, wandel je eerst drie kilometer over een ruig lavaveld, goed voor ongeveer drie kwartier stevig doorstappen. Bij de kraterrand stap je vervolgens in een aangepaste liftkooi, oorspronkelijk ontworpen voor ramenwassers van wolkenkrabbers. Die brengt je in ongeveer tien minuten 120 meter naar beneden, de kratermond in.
Onderin sta je in een ruimte van meer dan 3.000 vierkante meter, hoog genoeg om de Hallgrímskirkja, de bekendste kerktoren van Reykjavik, moeiteloos te laten passen. De wanden zijn niet grijs of zwart zoals je bij een vulkaan zou verwachten, maar gestreept in rood, oranje en paars. Die kleuren komen van mineralen, zwavelhoudende gassen en microben die zich in de rotswand hebben genesteld.
Waarom wetenschappers deze plek nog steeds niet helemaal begrijpen
Het bijzondere aan de Þríhnúkagígur is niet alleen dat je er naar binnen kunt, maar ook dat niemand precies weet waarom de magmakamer leeg is gebleven. Bij een normale vulkaan loopt op een gegeven moment de druk terug en stolt het overgebleven magma in de kamer, waardoor er een compacte rotsmassa achterblijft. Hier gebeurde dat niet: het gesmolten gesteente trok zich terug in de diepere aarde en liet een volledig hol vulkaankanaal achter. Geologen bestuderen de plek nog altijd om te begrijpen hoe dat precies kon gebeuren.
Voor wie zulke geologische fenomenen fascinerend vindt: Live Science dook dieper in de wetenschap achter deze uitzonderlijke lege kamer. Ook Wikipedia heeft een uitgebreide achtergrond over de ontdekking en geologie van de vulkaan.
Wat de tour kost en wanneer je kunt gaan
De volledige excursie, inclusief de heenwandeling, de afdaling en de tijd in de magmakamer, duurt zo'n vier tot vijf uur. Je hebt daarbinnen ongeveer een half uur om rond te kijken voordat de lift je weer naar boven brengt. Omdat het gebied hoog en onbeschut ligt, gaan de tochten alleen in de zomer door, doorgaans van half mei tot begin oktober. Reken op een stevig bedrag, richting de 350 euro per persoon, en boek ruim van tevoren: de groepen zijn klein en de tickets zijn in het hoogseizoen snel weg.
Trek stevige wandelschoenen aan, ook al lijkt het op de site vooral een excursie met een lift. Het lavaveld is oneffen en bij mist of regen voelt de wandeling zwaarder dan de foto's doen vermoeden. Neem daarnaast een extra laag kleding mee: onder de grond is het een stuk kouder dan op het lavaveld erboven.
Reis je toch liever zonder gids op pad, dan is wildkamperen in Scandinavië een manier om net zo dicht op de natuur te zitten, al gelden daar inmiddels wel strengere regels dan een paar jaar geleden.
Zo combineer je het met de rest van je IJsland-trip
Omdat de vulkaan zo dicht bij Reykjavik ligt, past de excursie makkelijk in een rondreis die verder draait om de bekendere trekpleisters zoals de Gouden Cirkel of de Blauwe Lagune. De meeste bezoekers boeken de tour als losstaande dagexcursie vanuit de hoofdstad, inclusief ophaalservice vanaf het hotel, zodat je zelf geen huurauto over het lavaveld hoeft te sturen. Plan de dag wel met een ruime marge: door de afhankelijkheid van het weer schuiven vertrektijden weleens een uur op, en met vier tot vijf uur excursietijd erbij heb je daarna niet veel puf meer voor een tweede activiteit.
Wie de reis toch verder wil uitbreiden met meer natuurgeweld, kan de tocht combineren met een bezoek aan de ijsgrotten bij de Vatnajökull-gletsjer of een stop bij een van de geothermische velden verderop op het eiland. Het contrast tussen ijs boven de grond en een lege, warme magmakamer eronder maakt in één reis meteen duidelijk hoe extreem het IJslandse landschap eigenlijk in elkaar zit.
Dit is waarom een lege vulkaan hoger op je lijstje moet
Waar de meeste bucketlist-ervaringen op IJsland draaien om water, van geisers tot ijsgrotten, is dit een van de weinige plekken waar je juist de aarde zelf van binnenuit ziet. Geen decor, geen nagebouwde attractie, maar een echte magmakamer die al duizenden jaren op bezoek wacht. Wie houdt van reizen die net iets verder gaan dan de gebruikelijke fotostop, vindt in deze afdaling waarschijnlijk een van de indrukwekkendste momenten van de hele reis. Vergelijkbaar avontuurlijk, maar dan bovengronds, is een tocht door de Abruzzen, waar wolven en beren nog vrij rondlopen in een van de wildste hoeken van Italië.