Je zoekt een vlucht naar Barcelona, sluit de laptop en checkt de volgende ochtend nog even de prijs. Ineens is die twintig euro duurder. Toeval is dat waarschijnlijk niet. Steeds meer luchtvaartmaatschappijen laten hun ticketprijzen bepalen door kunstmatige intelligentie, en dat verandert compleet hoe je moet boeken.
Wat er precies verandert in de prijsvorming
Vroeger werkten prijsanalisten met vaste regels: is een vlucht voor een kwart vol, dan gaat de prijs 20 procent omhoog. Simpel, voorspelbaar, en met een beetje geduld makkelijk te omzeilen. Die tijd is voorbij. Het Israëlische bedrijf Fetcherr verwerkt tientallen tot honderden variabelen tegelijk: hoeveel stoelen er nog vrij zijn, hoe de boekingen de afgelopen weken liepen, wat concurrenten vragen en hoe het seizoen ervoor staat. Delta Air Lines, Virgin Atlantic, WestJet en Azul gebruiken dit soort software al, en Thai Airways volgt met vergelijkbare tools van Amadeus.
Delta stelt dat het systeem alleen algemene marktgegevens gebruikt en geen persoonlijke data, waardoor iedereen dezelfde prijs te zien krijgt. Toch blijft de zorg bestaan dat prijzen op termijn persoonlijker worden, afgestemd op wat jij vermoedelijk bereid bent te betalen.
Waarom koopjes jagen niet meer loont
Een marktonderzoek van de Autoriteit Consument & Markt laat zien waarom dit voor jou als reiziger uitmaakt. Algoritmes worden steeds beter in het inschatten van je maximale betalingsbereidheid. Het geld dat je vroeger overhield voor een extra hotelnacht of een lekker etentje, gaat nu simpelweg op aan het ticket zelf. Voor hetzelfde budget krijg je dus minder reis.
Op populaire routes, denk aan Amsterdam-Barcelona in de zomervakantie, stijgen prijzen hierdoor sneller zodra de vraag toeneemt. Op rustige routes gebeurt het omgekeerde: daar verlaagt het systeem juist de prijs om stoelen te vullen. Wachten op een betere deal werkt dus vooral nog op vluchten waar toch al weinig vraag naar is.
Brandstofkosten maken het er niet beter op
Los van AI spelen ook gewoon hogere kosten mee. KLM rekent inmiddels een toeslag van 50 euro per retour op verre bestemmingen en verhoogde kortere retourtickets met 10 euro. Transavia volgde met een toeslag van vijf euro per ticket. Die verhogingen staan los van de AI-prijzen, maar tellen wel op bij dezelfde rekening.
Wat je nog wel kunt doen om te besparen
Helemaal machteloos sta je niet. Een paar dingen werken nog steeds:
- Boek doordeweeks: dinsdag en woensdag gelden nog altijd als de goedkoopste momenten om te vliegen.
- Wees flexibel met data. Een verschil van twee dagen kan tientallen euro's schelen, zeker in het hoogseizoen.
- Overweeg een open jaw ticket: aankomen in de ene stad en vertrekken vanuit de andere is soms goedkoper dan twee losse enkele reizen.
- Kijk verder dan het vliegtuig. Voor bestemmingen op een paar uur reizen is de trein vaak een serieus alternatief, zeker nu treinreizen naar populaire steden steeds toegankelijker worden.
Reken ook mee wat je aan bagage kwijt bent. Nu de handbagageregels dit jaar zijn aangescherpt, betaal je bij sommige maatschappijen al snel bij voor een extra tas, en dat verschil telt mee in de totale prijs van je vakantie.
Een incognitovenster gebruiken om lagere prijzen te vinden, is trouwens een fabeltje. Er is geen overtuigend bewijs dat dit werkt, en de meeste maatschappijen ontkennen dat ze op basis van je surfgedrag prijzen aanpassen.
Boek zodra je twijfelt, want wachten kost je geld
De vuistregel is simpel geworden: zie je een prijs die binnen je budget past, boek dan meteen. Vroeger kon je gokken op een prijsdaling en er vaak mee wegkomen. Nu herkent het systeem een onderprijsde stoel binnen enkele uren en corrigeert het zichzelf. Wil je slimmer besparen op je hele reis, kijk dan verder dan alleen het ticket: accommodatie, eten en vervoer ter plekke bieden vaak meer ruimte om te schuiven dan de vluchtprijs zelf.
De Autoriteit Consument & Markt verwacht eind dit jaar de definitieve resultaten van haar onderzoek te publiceren. Tot die tijd geldt: hoe eerder je boekt zodra je een prijs ziet die je aanstaat, hoe kleiner de kans dat een algoritme je voor is.